Энергетикалық деңгей-кванттық жүйелер, яғни микробөлшектерден (электрондардан, протондардан және басқа да Элементарлық бөлшектерден) тұратын және кванттық механиканың заңдарына бағынышты жүйелер энергиясының меншікті мәні. Әрбір деңгей жүйенің белгілі бір жай-күйімен немесе пайда болған жағдайда осындай жиынмен сипатталады. Түсінік атомдарға (электрондық деңгейлер), молекулаларға (түрлі деңгейлер, тербелістер мен айналыстарға сәйкес — тербелмелі және айналмалы деңгейлер), Атом ядроларына (ядроішілік энергетикалық деңгейлер) және т. б. қолданылады.

Кванттық жүйенің негізгі жай-күйінің энергиясынан асатын энергетикалық деңгейі бар барлық кванттық жай-күй қозғалған жай-күй ретінде сипатталады.Электрондық энергетикалық деңгейлер
Қазақстан Республикасы сондай-ақ: жұқа құрылымы мен өте жұқа құрылымы
Атомның орбиталық моделі туралы қазіргі ұғымда атомдағы электрондар энергияның белгілі бір шамаларына ие бола алады және бір энергетикалық деңгейден екіншісіне тек секіруге ғана ауысады. Энергетикалық деңгейлер арасындағы айырмашылық өту кезінде бөлінетін немесе жұтылатын Жарық квотасының жиілігін анықтайды. Негізгі кванттық сан N және орбиталық кванттық сан l мәндерінің әрбір жұбы Электрон иеленетін энергияның белгілі бір деңгейіне сәйкес келеді.

Атомның негізгі энергетикалық деңгейлері – бұл негізгі кванттық санның бірдей мәні бар Атом орбитальдарының жиынтығы. Атомдағы осындай энергетикалық деңгейлердің саны тиісті химиялық элемент орналасқан кезеңнің нөміріне тең. Мысалы, калий-төртінші кезеңнің элементі, демек, оның атомының 4 негізгі энергетикалық деңгейі (n = 4) бар.

Атомдағы әрбір басты энергетикалық деңгей орбиталық кванттық санның өзгерістеріне сәйкес келетін төменгі деңгейде (s-, p-, d-, f-орбитали) бөлінген. Күшті магнит өрістерінде бұл төменгі деңгейлердің магниттік кванттық санның әр түрлі мәндеріне сәйкес келетін жеке күйлерге ыдырауын анықтауға болады.

Ядроішілік энергетикалық деңгейлер
Қазақстан Республикасы сондай-ақ: атом ядросының изомериясы және изомерлік өту
Термин Радиоактивтілікті зерттеудің арқасында пайда болды. Радиациялық сәуле үш бөлікке бөлінеді: альфа-сәулелер, бета-сәулелер және гамма-сәулелер. Зерттеулер альфа-сәулелену гелий-4 ядроларынан (альфа-бөлікті қараңыз) тұратынын көрсетті, бета-сәулелену тез қозғалатын электрондардың ағыны болып табылады, ал гамма-сәулелер — электромагниттік сәуленің (фотондар) түрі. Әр түрлі электрондық деңгейлер арасындағы ауысулар энергиясы гамма-сәулелердің пайда болуы үшін жеткіліксіз болғандықтан, олардың көзін атом ядросының ішінде іздеу керек екені түсінікті болды: атом ядросы әртүрлі энергетикалық деңгейлерге ие бола алады, олардың арасында гамма-кванттардың сәулеленуі болады. Барлық толқындар 10-3 нм қысқа толқындар гамма-сәулелер деп аталады.Энергия деңгейлері — микро бөлшектерден (элементар бөлшектер, электрондар, протондар, атом ядролары, атомдар, молекулалар) тұратын және кванттық механиканың заңдарына бағынатын кванттық жүйелер энергиясының ықтимал мәндері. Электростатикалық күштермен байланысқан ядролардан және электрондардан тұратын атомдар немесе протондар мен нейтрондардың ядролық күштерімен байланысқан Атом ядроларынан тұратын атомдар) кванттық жүйелердің ішкі энергиясы квантацияланады — жүйенің тұрақты (стационарлық) жай-күйіне сәйкес келетін Дискреттік мәндерді қабылдайды. Энергия деңгейлерінің жиынтығы жүйенің энергетикалық спектрін құрайды-үздіксіз, дискретті немесе аралас.
Жүйенің ең аз ықтимал энергиясына сәйкес келетін төменгі деңгей энергияның негізгі деңгейі деп аталады, ал энергияның барлық қалған деңгейлері — қуаттың қозған деңгейлері деп аталады, өйткені оларға жүйеге өту үшін оны қоздыру қажет-оған энергияны хабарлау қажет. Дискретті энергетикалық спектрге энергияны шығару және жұтудың дискретті спектрлері сәйкес келеді. Үздіксіз бірізділікке жататын энергияның дискретті деңгейлері мен энергия деңгейлері арасындағы, сондай-ақ энергия деңгейлерінің үздіксіз тізбектері арасындағы сәуле шығару кванттық өтпелер кезінде жұтудың тұтас спектрлері (мысалы, иондау шегінен жоғары жатқан энергияның дискретті деңгейлерінен энергияның үздіксіз деңгейлеріне көшуге сәйкес келетін атомды фотоиондау кезінде) немесе (мысалы, энергияның дискретті деңгейлерінен энергияның дискретті деңгейлеріне көшуге сәйкес келетін иондар мен электрондарды рекомбинациялау кезінде) алынады.
Энергия деңгейлерінің сипаттамасы-олардың ені, деңгейдегі кванттық жүйенің өмір сүру уақытына байланысты. Энергия деңгейлері энергия мен уақыт үшін белгісіздік арақатынасымен келісімде өмір сүру уақыты көп болған сайын соғұрлым. Кванттық жүйелердің энергия деңгейлерін қарау кезінде энергия мәндерін негізгі деңгейден есептеу қабылданған. Оптикалық спектроскопияда “спектралды терм” термині қолданылады, оның мәні иондау шекарасынан атомдар үшін есептеледі.Энергия деңгейлері, кванттық жүйелер энергиясының ықтимал мәндері, яғни микробөлшектерден (электрондар, протондар және т. б.) тұратын жүйелер. және кванттық механиканың заңдарына бағынышты. Электростатикалық күштермен байланысты ядролардан және электрондардан тұратын атомдар немесе протондар мен нейтрондардың ядролық күштерімен байланысты атом ядроларынан тұратын атомдар) кванттық жүйелердің ішкі энергиясы квантталады – тек белгілі бір E0, E1, E2 Дискреттік мәндерін қабылдайды… (E0 < E1 < E2…тұрақты (стационарлық) жай-күйіне сәйкес келетін. Графикалық түрде бұл күйлер әр түрлі биіктіктерге (деңгейлерге) көтерілген дененің әлеуетті энергиясына ұқсас, диаграмма түрінде у. э. бейнелеуге болады (сурет.). Энергияның әрбір мәніне ei (i = 0, 1, 2,) биіктігінде жүргізілген көлденең сызық сәйкес келеді…). Кванттық жүйенің дискретті жиынтығы оның дискретті энергетикалық спектрін құрайды.

Жүйенің ең аз ықтимал энергиясына сәйкес келетін төменгі E0 деңгейі негізгі деп аталады, ал қалған У. E1, E2… – қозған, өйткені оларға көшу үшін оны қоздыру қажет-оған энергияны хабарлау қажет.

У. э. арасындағы кванттық өтпелер диаграммаларда У. э. тиісті жұптарын суретте қосатын тік (немесе көлбеу) түзулермен белгіленеді. NIK жиілігімен жиіліктер шартын қанағаттандыратын сәулелік өтпелер көрсетілген, мұнда h – Планка тұрақты. Сәулесіз өтпелер жиі толқынды сызықтармен белгіленеді. Ауысу бағыты көрсеткімен көрсетіледі: төмен бағытталған көрсеткі, фотонды шығару процесіне сәйкес келеді, кері бағыттағы көрсеткі – энергиясымен фотонды сіңіру процесіне сәйкес келеді . Дискретному энергетикалық спектрі сәйкес келеді, дискретті спектрлер испускания және сіңіру (см. оптикалық Спектрлер).

Энергия мәндерінің белгілі бір диапазондарында үздіксіз энергетикалық спектрі бар Кванттық жүйе үшін диаграммада тиісті диапазондарда У. э. үздіксіз реттілігі алынады. Мысалы, сутегі атомы үшін энергия e > e¥ e¥ – иондау шекарасы (сурет. 1, б-құжат Атом). Кристалдағы Электрон үшін рұқсат етілген және тыйым салынған энергетикалық аймақтардың кезектесуі алынады (мысалы, күріш. 1 диэлектриктер ст.). Дискретті У. э. мен У. арасындағы сәулелік кванттық өтпелер кезінде үздіксіз бірізділікке жататын (сондай-ақ Ү. э. үздіксіз тізбектер арасында) жұтудың тұтас спектрлері (мысалы, ү. Э.дискретті У. Э. – дан иондау шекарасынан жоғары жатқан үздіксіз Ү. Э. – ге көшуге сәйкес келетін атомды фотоионизациялау кезінде) немесе шығару (мысалы, Ү. Э. үздіксіз тізбектерден дискретті болып өтуге сәйкес келетін иондар мен электрондарды рекомбинациялау кезінде) алынады.

У. э. маңызды сипаттамасы кванттық жүйенің өмір сүру уақытына байланысты олардың ені болып табылады. У. э. энергия мен уақыт арақатынасы белгісіздіктермен үйлескен кезде өмір сүру уақыты көп болған сайын (деңгейдің енін қараңыз).

Кванттық жүйелерді қарау кезінде энергия мәндерін негізгі деңгейден есептеу қабылданған. Әдетте эв-да (ал атом ядролары үшін Мэв немесе кэв-те) көрінетін энергия шкаласымен қатар спектроскопияда жиіліктердің (радиоспектроскопияда) және толқындық сандардың (оптикалық спектроскопияда; с – жарық жылдамдығы) пропорционалды шкалаларын қолданады; 1 эв 2,4180·1014, немесе 8065,5 см-1 сәйкес келеді. Рентгендік спектроскопияда энергия бірлігі ретінде ридберг қолданады: 1 Ry = 13,606 эв.

Оптикалық спектроскопияда “спектралды терм” термині жиі қолданылады, осы мағынада т = – E/hc мәнін бөле отырып, иондау шекарасынан атомдар үшін есептелетін және см-1-де көрінетін.