1.Жұмыстың мақсаты – штамптың статикалық басу әдісімен тау жыныстарының механикалық қасиеттерінің көрсеткіштерін анықтау әдістемесін меңгеру (Л. А. Шрейнердің әдісі бойынша).

2. Аспаптар мен аспаптар: УМГП-3, беті дайындалған жыныстардың үлгілері, тегіс негізі бар цилиндрлік штамптар, аналитикалық таразылар, қалақтары мен пластилині бар тостағандар.

УМГП-3 қондырғысы

Үстелде 1 тау жынысының үлгісі орнатылған 2. ШТАМП 3 плунжердің астында 4, ол арқылы штампқа р жүктемесі құрылады. Электр қозғалтқышы бар рычагты жүктеу жүйесі 5. Электр қозғалтқышы тістегершікті және 6 тісті доңғалағын бұранда 7 өтетін гайкамен айналдырады. Бұранданың төменгі ұшы 8 роликпен жалғанады, ол арқылы 9 болат таспа лақтырылады. Лентаның бір ұшы 10 иінтірегіне, ал екіншісі 11 роликке бекітілген. 8 ролик жоғары қозғалғанда 11 роликтен оралған таспа оған бекітілген 12 жүгі бар иінтіректі бұрады. Бұл ретте лентада жүктің тігінен ауытқу шамасына тікелей пропорционалды күш пайда болады. Бұл күш иінтіректің сол жақ шетінде беріледі, оның оң жақ шеті плунжерді 4 және одан әрі 3-ші штамп күшпен жүктейді. 12 жүгі бар иінтіректі тігінен ауытқи отырып, 14 қаламынан 15 бар 14 кареткасын түзетін барабанның бойымен 13-ші барабанның бойына тура пропорционал күшіне қарай жылжытады. Аяқтың жоғарғы ұшы 17 құрылғының электрондық датчигіне әсер етеді, оның тұйықталуында 18 біліктің айналуы және одан әрі конустық беріліс арқылы – барабанның айналуы қосылады. Барабанды тау жынысының бетіне h ШТАМП басу тереңдігіне тікелей пропорционал айналдыру.

3. Сынау схемасы мен шарттары:

2-суретте басылу кезінде тау жынысымен штамптың өзара іс-қимыл схемасы келтірілген. 1 диаметрі d цилиндрлік штамп р күшімен дайындалған 2 Тау жыныстары үлгісінің бетіне қысылады, ол 0-ден Рмаға дейін баяу ұлғаяды. Жаншудың соңында шұңқыр пайда болатын ШТАМП айналасында жыныстың нәзік сынуы немесе штамптың жаншу тереңдігі 0,75 мм шекті мәнге жетеді, бірақ сыну болмайды.

Жынысты деформациялау және бұзу схемалары

Сур.2 жынысты деформациялау және бұзу схемалары

Мөртабан қысылған кезде:

а-серпімді жаншу;

б-жаншылудың соңында тау жынысының нәзік бұзылуы.

УМГП-3 қондырғысында сынау процесінде автоматты түрде h-ға р тәуелділік кестесі жазылады. Графиктің ең жалпы түрі 3-суретте келтірілген. Графика аймағы 0-ден h0-ға дейін тау жынысының бетінің серпімді деформациясына (майысуына) сәйкес келеді ( сурет.2, а). Одан әрі H0-нан hl-ге дейін облыста ШТАМП астында жыныстың серпімді және пластикалық деформациясы орын алады. Hl-дан he-ге дейінгі аймақ жыныстың нәзік бұзылуына сәйкес келеді. Егер тау жыныстары пластикалық және нәзік бұзылмаса, онда бұл аймақ кестеде жоқ.