1-бап. Осы Заңның реттеу нысанасы

Осы Заң реттейтін мәселе болып табылады туындайтын қоғамдық қарым-қатынастарды іске асыруға байланысты Қазақстан Республикасы азаматтарының бірлесу бостандығына құқығын, сондай-ақ құрылуына, қызметіне, қайта ұйымдастырылуына және таратылуына қоғамдық бірлестіктер.

2-бап. Ұғым қоғамдық бірлестігінің

Қоғамдық бірлестіктер Қазақстан Республикасында саяси партиялар, кәсіптік одақтар және басқа да бірлестіктер азаматтардың ерікті негізде құрылған, ортақ мақсаттарға қол жеткізу үшін заңға қайшы келмейтін. Қоғамдық бірлестіктер коммерциялық емес ұйымдар болып табылады.

См. сондай-ақ: Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Қаулысы 2 шілде 1999 ж. № 12/2

3-бап толықтырылды-ҚР 09.02.09 ж. № 126-ІV қр заңымен (бұр. ред. қара); ҚР 29.04.09 ж. № 154-IV қр заңымен (бұр. ред. қара)

3-бап. Заңдар қоғамдық бірлестіктер туралы

Заңдар Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктер туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен басқа да заң актілеріне қайшы келмейтін.

Осы Заңның күші барлық қоғамдық бірлестіктер азаматтардың бастамасымен құрылған діни бірлестіктерді қоспағанда, жергілікті өзін өзі басқару органдары мен қоғамдық ынталы, құрылу тәртібі мен қызметі өзге заң актілерімен белгіленетін.

Осы Заңның күші қызметі құрылған және Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), шетелдік және халықаралық коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің, діни бірлестіктерді қоспағанда.

Егер халықаралық шартта, Қазақстан Республикасы бекіткен ережелер белгіленсе көзделгеннен белгіленген болса, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.

Ерекшеліктері байланысты құрылуына, қызметіне, қайта ұйымдастырылуына және таратылуына саяси партиялардың, кәсіптік одақтардың және басқа да жекелеген қоғамдық бірлестіктер түрлерінің өзге заң актілерімен реттелуі мүмкін. Қызмет көрсетілген қоғамдық бірлестіктердің реттелмеген өзге де заң актілерімен реттеледі осы Заңда.

См. сондай-ақ: Қазақстан Республикасының 16 қаңтар 2001 жылғы № 142-ІІ “коммерциялық емес ұйымдар ТУРАЛЫ”

4-бап өзгерту енгізілді-ҚР 15.05.07 ж. № 253-III қр заңымен (бұр. ред. қара); ҚР 29.04.09 ж. № 154-IV қр заңымен (бұр. ред. қара)

4-бап. Мемлекет және қоғамдық бірлестіктер

Мемлекет сақталуын қамтамасыз етеді құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық бірлестіктер.

Заңсыз араласуына жол берілмейді мемлекет ісіне қоғамдық бірлестіктердің және қоғамдық бірлестіктердің мемлекеттің ісіне, қоғамдық бірлестіктерге жүктеуге мемлекеттік органдардың функцияларын.

См.: Мемлекеттік қолдаудың тұжырымдамасын Қазақстан Республикасының үкіметтік емес ұйымдарын

Қоғамдық бірлестіктер мүмкін ынтымақтасуға және өзара іс-қимыл мемлекеттік органдармен келісімдер жасай отырып, және, мүмкін, мемлекеттік органдармен шарттар бойынша орындауға міндетті, олар үшін заңдарда көзделген белгілі бір жұмыстар.

Қоғамдық бірлестіктер аппараттарының қызметкерлеріне қолданылады Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы, еңбек заңнамасы, Қазақстан Республикасының әлеуметтік қамсыздандыру және сақтандыру туралы.

Сұрақтар мүдделерін қозғайтын қоғамдық бірлестіктердің, заңнамалық актілермен көзделген жағдайларда шешілуі мүмкін келісім бойынша мемлекеттік органдар, қоғамдық бірлестіктер.

5-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 23.02.05 ж. № 33-III қр заңымен (бұр. ред. қара) ҚР Заңымен; 29.04.10 ж. № 272-IV қр заңымен (бұр. ред. қара); ҚР 16.11.15 ж. № 403-Iv қр заңымен (бұр. ред. қара)

5-бап. Қызметінің негіздері қоғамдық бірлестіктер

Қоғамдық бірлестіктер құрылып, жұмыс істейді іске асыру және қорғау мақсатында саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтары мен бостандықтарын, белсенділігін дамыту және өнерпаздық; азаматтардың қанағаттандыру кәсіби және әуесқой қызығушылығын дамыту; ғылыми, техникалық және көркем шығармашылықты қорғау, адамдардың өмірі мен денсаулығын, қоршаған табиғи ортаны қорғау; қайырымдылыққа қатысу; мәдени-ағарту, спорттық-сауықтыру жұмыстарын жүргізу; тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау; патриоттық, құқықтық және адамгершілік тәрбие беру; кеңейту және халықаралық ынтымақтастықты нығайту; өзге де қызметті жүзеге асыру, Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған.

Тыйым салынады құру және оның қызметі қоғамдық бірлестіктердің, экстремистік мақсаттарды көздейтін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмеген әскерилендірілген құралымдар.

Қазақстан Республикасының аумағында тыйым салынады құру қоғамдық бірлестік типі бойынша әскерилендірілген құрамалар бар “көмір” әскерилендірілген құрылымы, формасы, арнайы айырым белгілері, әнұран, тулар, вымпелдер, ерекше шарттары, ішкі тәртіп және басқару, қару-жарақ, соның ішінде имитациялық.

Қызметіне жол берілмейді саяси партиялар мен кәсіптік одақтарды басқа мемлекеттердің, діни негіздегі партиялардың, сондай-ақ қаржыландыру саяси партиялар мен кәсіптік одақтарды шетелдік заңды тұлғалар мен азаматтардың, шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар.

Құруға жол берілмейді және қоғамдық бірлестіктердің қызметіне қол сұғатын денсаулығы мен адамгершілік ұстанымдары, азаматтардың, сондай-ақ қызметі тіркелмеген қоғамдық бірлестіктер.

6-бап. Құру принциптері және қоғамдық бірлестіктердің қызметін

Қоғамдық бірлестіктер заң алдында бірдей. Қоғамдық бірлестіктер жүзеге асырады шеңберінде қызметін Конституцияға және Қазақстан Республикасының өзге заңнамалық актілері.

Қоғамдық бірлестік негізінде құрылып, жұмыс істейді еріктілік, тең құқылық, олардың мүшелерінің (қатысушыларының) өзін-өзі басқару, заңдылық, есеп беру және жариялылық.

Қатысуы немесе қатыспауы азаматтың қоғамдық бірлестік қызметіне негіз бола алмайды оның құқықтары мен бостандықтарын шектеу. Туралы талап көрсетілген ресми құжаттарда туралы мүшелігі (қатысуы) қоғамдық бірлестігінде жол берілмейді.

7-бап. Қоғамдық бірлестіктердің мәртебесі

Қазақстан Республикасында құрылуы және әрекет етуі мүмкін республикалық, аймақтық және жергілікті қоғамдық бірлестіктер.

Республикалық қоғамдық бірлестіктерге жатады бар бірлестіктер өздерінің құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) Қазақстан Республикасы облыстарының жартысынан астам.

Өңірлік қоғамдық бірлестіктерге жатады бар бірлестіктер өздерінің құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) Қазақстан Республикасы облыстарының жартысынан аз.

Жергілікті қоғамдық бірлестіктерге жатады бірлестігінің шегінде іс-әрекет жасайтын Қазақстан Республикасының бір облысы.

Бір жыл өткенге дейін тіркелген күннен бастап республикалық және аймақтық қоғамдық бірлестіктер мәртебесін растау үшін міндетті түрде тіркеген орган бұл бірлестік, өткенін растайтын құжаттардың көшірмелерін тіркеу, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) аумақтық әділет органдары.

8-бап. Одақтардың (қауымдастықтың), қоғамдық бірлестіктердің

Қоғамдық бірлестіктер құрылған және белгіленген тәртіппен тіркелген, түріне қарамастан, одақтар құруға құқылы (қауымдастықтың), қоғамдық бірлестіктердің негізінде құрылтай шарттары мен жарғылары, қабылданған одақтар (қауымдастықтар) құра отырып, жаңа заңды тұлға, сондай-ақ қатысушы халықаралық одақтардың (қауымдастықтардың).

Жұмыс тәртібі және мемлекеттік тіркеу одақтарының (қауымдастықтарының) өкілдері, қоғамдық бірлестіктер, соның ішінде халықаралық айқындалады заңнамалық актілеріне сәйкес Қазақстан Республикасы.

9-бап. Қызметін халықаралық және шетелдік коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің Қазақстан Республикасы аумағындағы

Қазақстан Республикасының аумағында құрылып, жұмыс істеуі мүмкін құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) халықаралық және шетелдік коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің.

Құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) халықаралық және шетелдік коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің жарғыларын басшылыққа алады, егер олар Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмесе.

Қоғамдық бірлестігі — ерікті[1], самоуправляемое, коммерциялық емес қалыптастыру бастамасы бойынша құрылған азаматтардың біріккен ортақтығы негізінде мүдделерін іске асыру үшін жалпы мақсаттары, жарғыда көрсетілген қоғамдық бірлестіктің[2].

Конституциясының 30-бабына сәйкес, РФ:

1. Әркімнің құқығын қоса алғанда, бірігуге құқығы кәсіподақтар құруға және өз мүдделерін қорғау үшін. Бостандық-қоғамдық бірлестіктер кепілдік беріледі.
2. Ешкімді мәжбүр етуге болмайды кіруге қандай да бір бірлестік немесе келуіне қатысты.

Қоғамдық бірлестік — бұл бірлестігі жеке тұлғалар (азаматтар). Заңды тұлғалар бірлестігі (ұйымдардың) Ресейде деп аталады қауымдастығы. Дегенмен, қоғамдық бірлестіктің мүшелері сонымен қатар, азаматтармен заңды тұлғалар болуы мүмкін — басқа да қоғамдық бірлестіктер[3].

Нысандары қоғамдық бірлестіктер
Ресейде қоғамдық бірлестіктер құрылуы мүмкін мынадай ұйымдық-құқықтық нысандары (заңның 7-ФЗ “қоғамдық бірлестіктер Туралы”):

қоғамдық ұйым
қоғамдық қозғалысы
қоғамдық қоры
қоғамдық мекемесі
орган қоғамдық өзінше қызмет
саяси партия
Федералдық заңға сәйкес “Туралы кәсіптік одақтар, олардың құқықтары мен кепілдіктері”, кәсіподақтар, сондай-ақ қоғамдық бірлестіктер болып табылады. Кәсіподақ болып табылады, жеке ұйымдық-құқықтық нысаны қоғамдық бірлестіктер құрылуы мүмкін кез келген ұйымдық-құқықтық нысанында көзделген федералдық заң “қоғамдық бірлестіктер Туралы” қоспағанда, саяси партияның (іс жүзінде кәсіподақтар, әдетте, жұмыс істейді нысанындағы қоғамдық ұйымдар байланысты болуы мүмкіндігін мүшелік).
Түрлері бойынша қоғамдық бірлестіктердің ұйымдық-құқықтық нысандары. Қазіргі жүйесі ұйымдық-құқықтық нысандары қоғамдық бірлестіктер.

Ұсынылып отырған жүйесі ұйымдық-құқықтық нысандары қоғамдық бірлестіктер.

Қызмет саласы
Ресей Федерациясының құрылуы және әрекет етуі мүмкін общероссийские, аймақаралық, аймақтық және жергілікті қоғамдық бірлестіктер, сондай-ақ халықаралық қоғамдық бірлестіктер. Партиялардың қызметіне РФ-да заңмен қорғалуы

Құру және тіркеу қоғамдық бірлестіктер
Қоғамдық бірлестіктің бастамасы бойынша құрылады және олардың құрылтайшыларының кемінде үш жеке тұлғалардың Саны құрылтайшылардың құру үшін жекелеген қоғамдық бірлестіктер түрлерінің белгіленуі мүмкін арнайы заңдарында тиісті түрлері туралы, қоғамдық бірлестіктер. Құрылтайшылардың құрамына сонымен қатар жеке тұлғалар кіруі мүмкін заңды тұлғалар — қоғамдық бірлестіктер. Жағдайларда, онда немесе өзгеше жаңа бірлестік құрылады қолданыстағы қоғамдық бірлестіктермен қатысуынсыз жеке тұлғалардың, онда әңгіме құру туралы емес, қоғамдық бірлестіктің, одақтың (қауымдастықтың), қоғамдық бірлестіктердің. Мемлекеттік билік органдары мен органдар жергілікті өзін-өзі басқару мүмкін емес құрылтайшылары, мүшелері мен қатысушылары қоғамдық бірлестіктер. Арнайы жекеленген түрлері туралы заңдар қоғамдық бірлестіктер талаптар белгілей алады құрылтайшылардың құрамы және саны. Қоғамдық бірлестіктің құрылтайшылары — жеке және заңды тұлғалар тең құқықтарға ие болады және бірдей міндеттерді атқарады.

Қоғамдық бірлестіктің мүшелері болып табылады жеке тұлғалар және заңды тұлғалар — қоғамдық бірлестіктер, олардың қызығушылық мәселелерді бірігіп шешуге, осы бірлестіктің нормаларына сәйкес оның жарғы, ресімделеді және тиісті жеке өтініш немесе құжаттар, мүмкіндік беретін ескеру мүшелерінің саны қоғамдық бірлестігінің қамтамасыз ету мақсатында олардың тең құқылы мүшелері ретінде осы бірлестік.

Туралы шешім қоғамдық бірлестік құру, оның жарғысын бекіту және қалыптастыру туралы, басшы және бақылау-тексеру органдарының қабылданады съезд (конференция) немесе жалпы жиналысы. Сәттен бастап көрсетілген шешімдерді қабылдау қоғамдық бірлестігі құрылды деп саналады және өзінің жарғылық қызметін, құқығын иеленеді қоспағанда, заңды тұлға құқықтарын, өзіне міндеттер қабылдайды, қолданыстағы заңнамада қарастырылған.

Құқық қабілеттілігі қоғамдық бірлестіктің заңды тұлға ретінде мемлекеттік тіркеу сәтінен бастап туындайды.

Қоғамдық бірлестіктердің қызметі реттеледі Ресей Федерациясының Федералдық заң “қоғамдық бірлестіктер Туралы”, сондай-ақ бірқатар басқа да арнайы федералдық заңдар: “бостандығы Туралы ар-ождан және діни бірлестіктер туралы”, “қайырымдылық қызметі мен қайырымдылық ұйымдар Туралы”, “кәсіптік одақтар, олардың құқықтары мен кепілдіктері Туралы”, “мемлекеттік емес зейнетақы қорларында”.

Құрылымы, қоғамдық бірлестіктердің қызметін ұйымдастыру
Құрылымы қоғамдық бірлестігі, басшы және бақылау-тексеру органдары, қоғамдық бірлестіктер, аумақ, оның шегінде осы бірлестік өз қызметін жүзеге асырады, шарттары мен тәртібі сатып алу және мүшеліктен айырылу, қоғамдық бірлестік мүшелерінің құқықтары мен міндеттері осы бірлестіктің (тек бірлестіктер көздейтін мүшелігі), құзыреті және қалыптасу тәртібі мен басқару органдарының, қоғамдық бірлестіктер, мерзімдері, олардың өкілеттіктерін, орналасқан жері бойынша тұрақты жұмыс істейтін басшы органының қоғамдық бірлестіктің жарғысында белгіленеді.

Қызметін бақылау және қадағалау, қоғамдық бірлестіктердің
Заңдардың сақталуын қадағалау қоғамдық бірлестіктермен прокуратурасы жүзеге асырады Ресей Федерациясы. Қабылдайтын Орган, мемлекеттік тіркеу туралы шешімді қоғамдық бірлестіктердің әділет Министрлігі, Ресей Федерациясы (және оның басқару субъектілері Ресей Федерациясы), сәйкестігін бақылауды жүзеге асырады, олардың қызметінің жарғылық мақсаттарына. Аталған орган:

сұратуға және қоғамдық бірлестіктердің басшы органдарының олардың өкімдік құжаттар;
өздерінің өкілдерін жіберуге қатысу үшін өткізілетін қоғамдық бірлестіктермен іс-шаралар;
емес, жылына бір реттен жиі өткізуге сәйкестігін тексеру қызметін, қоғамдық бірлестіктердің, оның ішінде ақша қаражатын жұмсау және пайдалану жөніндегі өзге де мүлікті, олардың жарғылық мақсаттарына айқындайтын тәртіппен федералдық орган атқарушы билік жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын нормативтік-құқықтық реттеу саласындағы әділет;
ақпарат сұратуға және алуға қаржы-шаруашылық қызметі туралы қоғамдық бірлестіктер органдарынан мемлекеттік статистика федералдық атқарушы билік органының, уәкілетті органның бақылау және қадағалау саласындағы салықтар мен алымдарды және өзге де мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының, сондай-ақ кредиттік және өзге де қаржы ұйымдарының;
бұзушылық анықталған жағдайда қоғамдық бірлестіктері Конституциясы мен Ресей Федерациясының заңнамасы Ресей Федерациясының немесе жасаған іс-әрекеттер, қарама-қайшы олардың жарғылық мақсаттары, шешім қабылдаушы орган мемлекеттік тіркеу туралы қоғамдық бірлестіктердің, шығарылуы мүмкін басшы органдарына осы бірлестіктердің жазбаша ескерту көрсете отырып, нақты негіздер шығарған жағдайлардың алдын алу және жою мерзімі көрсетілген бұзушылықтар, кемінде бір айды құрайды. Ескерту шығарылған осы орган шағым жасалуы мүмкін қоғамдық бірлестіктермен, жоғары тұрған органға немесе сотқа. Федералдық мемлекеттік қаржылық бақылау органдары, федералдық атқарушы билік органы уәкілетті бақылау және қадағалау саласындағы салықтар мен алымдар, федералдық атқарушы билік органы жүзеге асыруға уәкілетті функциялары заңдастыруға (жылыстатуға) қылмыстық жолмен алынған кірістерді және терроризмді қаржыландыруға сәйкестігін белгілейді жұмсау қоғамдық бірлестіктермен ақша қаражатын пайдалану және өзге де мүлік жарғылық мақсаттары мен нәтижелері туралы хабарлайды органға шешім қабылдаған мемлекеттік тіркеу туралы тиісті қоғамдық бірлестіктер.
Қызметін тоқтата тұру және тарату қоғамдық бірлестік
Дейін 2002 жылғы үшін негіздеме қызметін тоқтата тұру және тарату қоғамдық бірлестік болып табылады бұзу құқықтары мен бостандықтарын адамның және азаматтың, бірнеше мәрте және өрескел заң бұзушылықтар жүйелі жүзеге асыру жарғылық мақсаттарына қайшы келетін қызметті. Өтініш қызметін тоқтата тұру туралы не қоғамдық бірлестік таратылған прокурор сотқа тиісті.

2002 жылдан бастап өзгерді қызметін тоқтата тұру тәртібін қоғамдық бірлестіктер — мұндай шешім қабылдауы мүмкін прокуратурасы не алты айға[4], не анық анықтау осы мерзім[5].

10-бап. Қоғамдық бірлестік құру

Қоғамдық бірлестігі тобының бастамасы бойынша құрылады және Қазақстан Республикасы азаматтарының кемінде он адамнан тұратын.

Азаматтардың қоғамдық бірлестіктерін құру жүзеге асырылуда тікелей жеке тұлғаларды біріктіру жолымен, сондай-ақ арқылы заңды тұлғалар – қоғамдық бірлестіктер, саяси партияларды қоспағанда.

Қоғамдық бірлестіктердің құрылтайшылары-жеке және (немесе) заңды тұлғалар – қоғамдық бірлестіктер, саяси партияларды қоспағанда, олар құрылтай съезін (конференция, жиналыс) шақырады, онда жарғы қабылданады және басшы органдары құрылады. Қоғамдық бірлестіктің құрылтайшылары – жеке және (немесе) заңды тұлғалар тең құқықтарға ие болады және бірдей міндеттерді атқарады.

Кәсіби одағы мүмкін кәсіптік одақтың құрылтайшысы болып табылуы.

Құқық қабілеттілігі қоғамдық бірлестіктің заңды тұлға ретінде ол тіркелген кезден бастап туындайды белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде.

Заңымен 11-бап өзгеріс енгізілді-ҚР 12.01.12 № 537-IV қр заңымен (бұр. ред. қара); ҚР 27.06.14 ж. № 212-V қр заңымен (бұр. ред. қара)

11-бап. Мүшелік (қатысу) қоғамдық бірлестігінде

Мүшелері (қатысушылары) қоғамдық бірлестіктер Қазақстан Республикасының азаматтары және (немесе) заңды тұлғалар – қоғамдық бірлестіктер, саяси партияларды қоспағанда. Басқа, қоғамдық бірлестіктердің жарғыларында саяси партиялардың көзделуі мүмкін мүшелігі (қатысуы) оларға шетелдіктердің және азаматтығы жоқ тұлғалардың.

Мүшелері (қатысушылары) кәсіптік одақтардың болуы мүмкін кәсіби одақтар.

Мүшелері (қатысушылары) жастар қоғамдық бірлестіктерінің саяси партиялар болуы мүмкін он алты жасқа толған азаматтар. Жасы мүшелерінің өзге де қоғамдық жастар және балалар бірлестіктері айқындалады және олардың жарғыларымен (ережелерімен).

Шарттары мен тәртібі сатып алу үзіндіні белгілейді қоғамдық бірлестіктердің жарғыларында.

Әскери қызметкерлер, ұлттық қауіпсіздік органдарының, құқық қорғау органдары мен судьялар тиіс партияларға, кәсіптік одақтарға мүше болуға, қолдау, қандай да бір саяси партия.

12-бап. Қоғамдық бірлестігінің жарғысы

Қоғамдық бірлестік жарғысы мыналарды қарастыруы қажет:

1) атауы, қызметінің мәні мен мақсаттары қоғамдық бірлестіктер;

2) мүшелік (қатысу), шарттары мен тәртібі сатып алу және жоғалту мүшелік, мүшелерінің құқықтары мен міндеттерін, (қатысушылары) қоғамдық бірлестіктер;

3) қоғамдық бірлестіктің ұйымдық құрылымы, құрылымдық бөлімшелерінің құқықтық жағдайы (филиалдар мен өкілдіктердің) және аумағы оның шегінде өз қызметін жүзеге асырады;

4) құзіретін қалыптастыру тәртібі және басқарушы органдардың өкілеттік мерзімдері, орналасқан жері бойынша тұрақты жұмыс істейтін қоғамдық бірлестіктің басшы органының;

5) қалыптастыру көздері ақшалай қаражатты және өзге де мүлікті, қоғамдық бірлестіктер, құқық, қоғамдық бірлестіктің және оның құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) мүлікті басқару бойынша;

6) өзгерістер мен толықтырулар енгізудің тәртібі ” қоғамдық бірлестігінің жарғысы;

7) қайта ұйымдастыру және тарату тәртібі, қоғамдық бірлестік мүлкінің тағдырын шешу қоғамдық бірлестік таратылған жағдайда.

Жарғыда өзге де ережелер көзделуі мүмкін жататын қоғамдық бірлестіктің қызметіне қатысты, Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін.

Жарғы қабылдау, оған өзгерістер мен толықтырулар айрықша құзыретіне жатады қоғамдық бірлестіктің жоғары органы – съездің (конференцияның, жиналыстың).

13-бапқа өзгерту енгізілді қр Заңымен 23.03.2000 ж. № 39-II ҚР Заңымен; 24.12.01 ж. № 276-II қр заңымен (бұр. ред. қара)

13-бап. Мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу ” қоғамдық бірлестіктер

Мемлекеттік тіркеу республикалық, аймақтық қоғамдық бірлестіктердің құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің), шетелдік және халықаралық коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің Қазақстан Республикасының әділет Министрлігі жүргізеді.

Мемлекеттік тіркеу жергілікті қоғамдық бірлестіктердің филиалдары мен өкілдіктерінің аумақтық әділет органдары жүзеге асырады.

Мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу ” қоғамдық бірлестіктер белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жүргізіледі заңнамасында көзделген, мемлекеттік тіркеу туралы заңды тұлғалар.

Қоғамдық бірлестікті тіркеу үшін тіркеуші органға күннен бастап екі ай мерзімде оны өтініш беріледі. Өтінішке жарғы, хаттама құрылтай съезінің (конференциясының, жиналысының), жарғыны қабылдаған туралы мәліметтер инициаторах білім беру бірлестігі, және құжаттар, растайтын орналасқан жері, қоғамдық бірлестіктерге, сондай-ақ төленгенін мемлекеттік тіркегені үшін алым заңды тұлғалар.

Дәлелді себептермен өткізіп алынған мерзімін, белгіленген үшін тіркеу туралы өтініш беру қоғамдық бірлестікті, қалпына келтіріледі тіркеуді жүзеге асыратын орган.

Заңнамада көзделген жағдайларда, қоғамдық бірлестік қайта тіркелуге тиіс.

Тіркегені және қайта тіркегені үшін қоғамдық бірлестіктерін мемлекеттік тіркегені үшін алым алынады заңды тұлғалардың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының Салық кодексі.

14-бап. Филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу қоғамдық бірлестіктер

Құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) қоғамдық бірлестіктердің есептік тіркеуге жатады.

Филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу шетелдік және халықаралық коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктердің Қазақстан Республикасының әділет Министрлігі жүргізеді.

Есептік тіркеу құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) қоғамдық бірлестіктердің жүргізіледі аумақтық әділет органдары.

Тәртібі мен мерзімдері есептік тіркеуден өту туралы заңдармен реттеледі тіркеу заңды тұлғалар.

15-бап. Үзіліс мемлекеттік тіркеу мерзімі

Мемлекеттік тіркеу мерзімі үзіледі жағдайларда сараптама жүргізу, құрылтай құжаттарының тізімін тексеру мүшелерінің, саяси партиялардың, сондай-ақ көрсетілген негіздер бойынша заңнамалық актілерде мемлекеттік тіркеу туралы заңды тұлғалар.

16-бап. Мемлекеттік тіркеуден бас тарту

Тіркеуден бас тарту қоғамдық бірлестіктің, оның құрылымдық бөлімшесінің (филиалы мен өкілдігінің) жүргізіледі заңнамасына сәйкес мемлекеттік тіркеу туралы заңды тұлғалар.

Тіркеуден бас тарту шағымдануға болады сот тәртібімен.

17-бап. Қайта ұйымдастыру және тарату қоғамдық бірлестік

Қоғамдық бірлестікті қайта ұйымдастыру (біріктіру, қосу, бөлу, бөліп шығару, қайта құру) бойынша жүргізіледі қоғамдық бірлестік органының шешімі көзделген тәртіппен оның жарғысына және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес.

Тарату қоғамдық бірлестігінің жүргізіледі негіздер бойынша және тәртіппен Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген.

– Бап 18-бап жаңа редакцияда-ҚР 08.07.05 ж. № 67-III (бұр. ред. қара)

18-бап. Рәміздері қоғамдық бірлестігінің

Қоғамдық бірлестіктер болуы мүмкін өз рәміздері (туы, әнұраны, эмблемасы, вымпелдер, белгішелер), Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін.

Толық және қысқартылған атауы, қоғамдық бірлестіктің және оның рәміздері тиіс толық немесе оның елеулі бөлігінде қайталамауға атауы мен рәмізі Қазақстан Республикасының және басқа мемлекеттердің, мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің, Қазақстан Республикасында тіркелген, сондай-ақ қоғамдық бірлестіктердің байланысты таратылған Қазақстан Республикасының заңнамасын бұза.

Рәмізінің сипаттамасы мен эскиздері қоғамдық бірлестіктің жарғысында бекітіледі.

3-тарау.

Құқықтары мен міндеттері қоғамдық бірлестіктер.

Меншікке қоғамдық бірлестігінің

19-бап толықтырылды-ҚР 24.12.12 ж. № 60-V қр заңымен (бұр. ред. қара)

19-бап. Құқықтары мен міндеттері қоғамдық бірлестіктер

Қоғамдық бірлестіктер құқықтарға ие болып, өздеріне міндеттер арқылы жұмыс істейтін басшы органдары берген өкілеттік шегінде жарғысына және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес.

Жарғылық мақсаттарды жүзеге асыру үшін қоғамдық бірлестіктер Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен құқылы:

– өз қызметі туралы ақпарат таратуға;

– білдіруге және қорғауға құқықтары мен заңды өз мүшелерінің мүдделерін соттарда және басқа да мемлекеттік органдарда, өзге де қоғамдық бірлестіктер;

– құруға бұқаралық ақпарат құралдары;

– жиналыстар, митингілер, демонстрациялар, шерулер мен пикеттер өткізуге;

– баспа қызметін жүзеге асыруға;

– кіруге, халықаралық коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктерге;

– өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін.

Қоғамдық бірлестік міндетті:

– Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауға, сондай-ақ жарғымен қарастырылған нормаларды;

– қамтамасыз ету өз мүшелеріне танысуға мүмкіндік құжаттармен және шешімдермен олардың құқықтары мен мүдделерін;

– көпшілікті өз мүшелерін ақша қаражатының түсуі мен жұмсалуы;

– хабардар етуге, тіркеуші органға өзгерістер туралы орналасқан жері бойынша тұрақты жұмыс істейтін басшы органының және мәліметтер көлемінде басшылар туралы мәліметтер енгізілетін Ұлттық тізілімі-бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің.

20-бап. Кәсіпкерлік қоғамдық бірлестіктердің қызметі

Қоғамдық бірлестіктер болуы мүмкін кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға ететіндіктен, жарғылық мақсаттарға қол жеткізу. Кәсіпкерлік қызметті қоғамдық бірлестіктер заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстар қоғамдық бірлестіктердің салық салынуға тиіс Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес.

Кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстар қоғамдық бірлестіктердің арасында қайта бөлуге болмайды мүшелері (қатысушылары) қоғамдық бірлестіктер және пайдаланылуы тиіс жарғылық мақсаттарға қол жеткізу үшін. Пайдалануға жол беріледі қоғамдық бірлестіктермен өз қаражатын қайырымдылық мақсаттарға.
21-бапқа өзгерту енгізілді қр Заңымен 09.04.16 ж. № 496-Iv қр заңымен (бұр. ред. қара)

21-бап. Меншікке қоғамдық бірлестіктер

Қоғамдық бірлестіктің меншігі болып табылады объектілері, қызметті материалдық қамтамасыз етуге қажетті, оның жарғысында көзделген объектілерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынған.

См. Премьер-Министрінің өкімі Қазақстан Республикасы 11 қыркүйек 1996 жылғы № 435 пайдаланылуын ретке келтіру Туралы “тұрғын емес үй-жайларды қоғамдық бірлестіктер”.

Қоғамдық бірлестіктің мүлкі құралады кіру және мүшелік жарналар, егер оларды төлеу жарғыда көзделген, ерікті жарналар мен қайырмалдықтар, түсетін түсімдерді өткізу жарғыға сәйкес лекциялар, көрмелер, спорттық және өзге де іс-шаралар, кірістер өндірістік және өзге де шаруашылық және басқа да заңнамалық актілерінде тыйым салынбаған, Қазақстан Республикасының түсімдер.

Мүшелері (қатысушылары) қоғамдық бірлестіктердің құқықтары жоқ берілген, олар осы бірлестіктерге мүлікке, соның ішінде мүшелік жарналар. Олар міндеттемелері бойынша жауап бермейді, қоғамдық бірлестіктер қатысатын ретінде мүшелерінің (қатысушыларының), сондай-ақ аталған бірлестіктің міндеттемелері бойынша жауап бермейді және өз мүшелерінің (қатысушылардың).

Меншікке қоғамдық бірлестіктер Қазақстан Республикасының заңнамасымен қорғалады.

4-тарау. Үшін жауапкершілік қоғамдық бірлестіктер туралы заңдарды бұзу

22-бап өзгеріс енгізілді-ҚР 15.05.07 ж. № 253-III қр заңымен (бұр. ред. қара)

22-бап. Үшін жауапкершілік қоғамдық бірлестіктер туралы заңдарды бұзу

Қоғамдық бірлестіктер туралы заңдарды бұзу әкеп соғады жауапкершілік заңдарында белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы.

Үшін жауапкершілік қоғамдық бірлестіктер туралы заңдарды бұзу көтереді бұған кінәлі заңды және жеке тұлғалар, соның ішінде мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары және құрамына кіретін адамдар және қоғамдық бірлестіктердің басшы органдарының.

23-бап толықтырылды-ҚР 23.02.05 ж. № 33-III қр заңымен (бұр. ред. қара)

23-бап. Қоғамдық бірлестіктің қызметін тоқтата тұру

Қоғамдық бірлестіктің қызметі тоқтатыла тұруы мүмкін мерзімі үш айдан алты айға дейін соттың шешімі бойынша ұсыныстары негізінде прокуратура органдарының, ішкі істер немесе азаматтардың өтініштерін бұзған жағдайларда Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын немесе әлденеше рет жасаған қоғамдық бірлестігі шегінен тыс іс-әрекеттер мақсаттары мен міндеттерін, оның жарғысында белгіленген.

Жағдайда қоғамдық бірлестіктің қызметін тоқтата тұру және оған тыйым салынады барлық бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалануға жүргізуге, үгіт және насихат жүргізуге, митингілер, демонстрациялар және басқа бұқаралық шаралар өткізуге, сайлауға қатысуға. Тоқтатыла тұрады, сондай-ақ оның банк салымдарын пайдалану құқығы қоспағанда, еңбек шарттары бойынша есеп айырысу, келтірілген залалдарды өтеуді, оның қызметінің нәтижесінде, мен айыппұлдарды төлеу.

Егер белгіленген мерзім ішінде қызметті тоқтата тұру қоғамдық бірлестігі жояды бұзу негіз болған тоқтата тұру, оның қызметі, онда аталған мерзім аяқталған соң қоғамдық бірлестік өз қызметін қайта жалғастырады. Жойылмаған жағдайда, қоғамдық бірлестік бұзылуы немесе қайталап бұзған жағдайда Қазақстан Республикасы заңнамасының прокуратура, ішкі істер органдары, сондай-ақ азаматтар сотқа оны тарату туралы арызбен.

См.сондай-ақ: Бұйрық Қазақстан Республикасы ішкі істер Министрлігі 31 желтоқсан 1993 ж. № 469 жұмысты ұйымдастыру Туралы “ішкі істер органдарының қоғамдық бірлестіктермен байланыс”

5-тарау.

Қорытынды ережелер

24-бап. Қоғамдық бірлестіктердің халықаралық байланыстары

Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктері өздерінің жарғыларына сәйкес халықаралық байланыстар жасай алады, тиісті келісімдер жасасып, ұжымдық мүшелер ретінде кіре халықаралық коммерциялық емес үкіметтік емес бірлестіктерді, діни бірлестіктерді қоспағанда.

Қоғамдық бірлестіктер Қазақстан Республикасының құра алады өз құрылымдық бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері) негізінде шет мемлекеттерде жалпыға бірдей танылған халықаралық құқықтың қағидаттары мен нормалары, халықаралық шарттар мен тиісті мемлекеттердің заңдары.