Қазақстан Республикасының азаматтығы

“Қазақстан Республикасының азаматтығы адамның мемлекетпен олардың өзара құқықтары мен міндеттерінің жиынтығын білдіретін тұрақты саяси-құқықтық байланысын айқындайды. Қазақстан Республикасында әрбір адамның азаматтыққа құқығы бар”.

Сонымен, Республика азаматтығын алудың негізгі аспектілерін қарастырайық. Бұл міндетті өз алдына қойған көптеген адамдар түрлі мәселелермен бетпе-бет келеді: қандай құжаттарды тапсыру, қандай органдарға тапсыру, қарастыру мерзімі, бас тарту негіздері және т.б.Азаматтыққа ие болу осы адамға заңмен танылатын барлық құқықтар мен бостандықтардың толық таралуының, мемлекеттің адамды ел ішінде ғана емес, одан тыс жерлерде қорғауының алғышарты болып табылады.

ҚР азаматтық институтының негізгі көздері:

1. Тиісті халықаралық шарттар,

2. ҚР Конституциясы, 1991 жылғы 20 желтоқсандағы” Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы ” ҚР Заңы,

3. “Азаматтыққа байланысты істерді қарау тәртібі туралы” 1996 жылғы 27 қыркүйектегі ереже

Азаматтық-бұл адамның мемлекетпен тұрақты саяси-құқықтық байланысы, олардың өзара құқықтары мен міндеттерінің жиынтығын білдіреді.

Бұл анықтамада азаматтықты сипаттайтын басты белгілер көрсетілген.

Адамның азаматтық қатынасын құрайтын мемлекетпен байланыстың құқықтық сипаты оның заңдық ресімдеуінде көрінеді. Азаматтық-нақты жай-күйі емес, құқықтық.

Мемлекет азаматтарын оның аумағында тұратын адамдардың жиынтығы ретінде қарауға болмайды, өйткені осы белгі бойынша соңғылары ел халқын – демографиялық категорияны құрайды. Мұндай ұғымымен қамтылмайды азаматтары ғана емес, елде тұратын азаматтығы жоқ тұлғалар, шетел азаматтары.

Мемлекеттің азаматы адам оның аумағында тұруына байланысты емес, адам мен мемлекет арасындағы азаматтық мазмұнын құрайтын және азаматтық қатынастарын заңдық ресімдеуге негізделген ерекше байланыстардың болуы салдарынан, ол олардың жалпы құқықтық нормалауында және екіншіден, әрбір жеке тұлғаның жеке заңдық ресімдеуінде көрініс табады.

Жалпы құқықтық нормалау мемлекет заңда қандай да бір адам мемлекеттің азаматы деп танылатын негіздерді, азаматтықты алу және тоқтату негіздерін, осы мәселелерді шешу тәртібін белгілейді.

Әрбір адамға қатысты азаматтық заңдық құжаттармен: жеке куәлікпен, ҚР азаматының жалпы азаматтық шетелдік паспортымен; туу туралы куәлікпен; азаматтығына нұсқау бар өзге де құжатпен ресімделеді. Мемлекет сондай-ақ туу және өлім сияқты азаматтық хал актілерін тіркейді.

Азаматтық қатынастардың тұрақты сипаты олардың тұрақты сипатында, әдетте азаматтың тууынан қайтыс болғанға дейін, азаматтың біржақты тәртіппен бұзуына жол бермейтін оларды тоқтатудың ерекше тәртібін белгілеу болып табылады. Азаматтың өтініші бойынша қатынастардың тоқтатылуы осыған уәкілетті органның тиісті жеке актісінде ресімделетін мемлекеттің келісімін талап етеді. Мемлекеттің бастамасы бойынша қазіргі уақытта олар мүлдем бұзыла алмайды.

ҚР Конституциясы мен ҚР азаматтығы туралы Заң азаматтық қатынастардың мәндік ерекшеліктерін анықтайтын бірқатар жалпы қағидаттарды белгілейді:

1. ҚР азаматтығы бірыңғай болып табылады. ҚР азаматы ретінде басқа мемлекеттің азаматтығы танылмайды. Қазақстан Конституциясы сүйенеді
екі азаматтық институтты танымау принципінен.

2. Қазақстан Республикасының азаматтығы алу негіздеріне қарамастан тең болып табылады. Заңнама ҚР азаматтары әртүрлі негіздер бойынша: туу бойынша, азаматтыққа қабылдануына, азаматтықты қалпына келтіруге, асырап алуға және т.б. байланысты болған адамдардың құқықтық мәртебесінде ешқандай ерекшеліктер мен ерекшеліктер белгілемейді.

3. ҚР азаматтығы ашық және еркін сипатта. Бұл біріншіден, заңда қабылдау адам үшін қолжетімді негізде жүзеге асырылатыны туралы норманы бекітуден көрінеді. Мемлекеттерді азаматтығы жоқ адамдардың санын қысқартуға шақыратын адам құқықтары туралы халықаралық құжаттардың қағидаттарына сәйкес. Заң азаматтығы жоқ адамдардан ҚР аумағында туған бала ҚР азаматы болып табылатынын белгілейді. ҚР азаматтығының еркін сипаты Конституция мен заңның ҚР азаматының азаматтығын өзгерту құқығын бекітетіндігі және бұл құқықтан ешкім айрыла алмайды.

4. ҚР азаматы өз азаматтығынан айырылып, Қазақстаннан тыс жерлерге қуыла алмайды. Айыру-бұл азаматтық байланыстарды мемлекеттің бастамасы бойынша біржақты тәртіппен, шарт ретінде азаматтың келісімін көздемейтін бұзу. Азаматтықты тоқтатудың мұндай тәсілі демократиялық режиммен және тоталитарлық және деспотикалық мемлекеттерге тән емес. Азаматты азаматтықтан айыру және Отаннан тыс жерге жіберу, әдетте, мұндай елдерде бөтен оймен күресу мақсатын көздейді.

6. Қазақстандық заңнама ҚР шегінен тыс жерлерде тұратын адамдардың ҚР азаматтығын сақтау қағидатын негізге алады. Мұндай норма адамның өз тұратын жерін таңдап алу, Қазақстаннан тыс жерлерге еркін шығу және кедергісіз қайтып келу табиғи құқығынан туындайды. Бұл еркіндік ҚР Конституциясының 21-бабында бекітілген.

7. ҚР азаматтығы ҚР азаматы ҚР азаматтығына жатпайтын адаммен некеге тұру немесе бұзу кезінде, сондай-ақ басқа жұбайдың азаматтығын өзгерту кезінде оның Автоматты өзгеруін жоққа шығаруға негізделген.

Бұл принцип адамның мемлекетпен жеке, дербес байланысы ретінде азаматтықтың мәнін, адамның тиісті ерік білдіруінсіз азаматтықты автоматты түрде тоқтатуға және белгіленген тәртіпті сақтауға жол берілмейтіндігін көрсетеді. Бұдан басқа, мұндай норма некені тең құқықты одақ деп танудан туындайды, ол әйелінің (күйеуінің) күйеуінің (әйелінің) азаматтығына сөзсіз жол бермейді.

ҚР азаматының шетел азаматымен неке қиюға тең дәрежеде тиісті процедурасыз қазақстандық азаматтықты бермейді.

8. Принципі қорғау және қамқорлық азаматтардың, соның ішінде ҚР аумағынан тыс жүрген бекітеді, бұл ҚР азаматы емес, берілуі мүмкін басқа мемлекетке. Шетелде ҚР азаматы жасаған қылмыстары үшін ол ҚР Заңдары бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Бұл қағидатта азаматтың өз мемлекеті алдындағы жауапкершілігі, мемлекетте қабылданған оның құқықтары мен мүдделерін қорғау кепілдіктерін қамтамасыз ету қажеттігі көрінеді.

ҚР азаматтығын алу негіздері . ҚР азаматтығы алынады:

1. Туған бойынша;

2. Азаматтыққа қабылдау нәтижесінде;

3. Қазақстан Республикасының мемлекетаралық шарттарында көзделген негіздер бойынша немесе тәртіппен; 4. Заңда көзделген өзге де негіздер бойынша тоқтатылады. 1. Ең бастысы, тұрақты жұмыс істейтін негіз толықтыру корпусының азаматтардың сатып алу болып табылады азаматтығын тууы бойынша қағидаттар негізінде: “қан”, т. е. ескере отырып, ата-аналарының азаматтығы және “топырақ”, т. е. байланысты туған. Заң ғылымында азаматтықты алудың бұл жолы Филиал деп аталады.

Қазақстандық заңнамаға сәйкес “топырақ құқығы” принципі оның туған кезінде ата-анасы ҚР азаматтығында тұратын бала туған жеріне қарамастан ҚР азаматы болып табылады.

Ата-анасының азаматтығы әртүрлі немесе олардың біреуінде азаматтығы жоқ болған жағдайда Заң ата-аналардың баланың азаматтығын таңдау құқығын негізге алады, бірақ адамның баланы азаматтығы жоқ етіп қалдыру мүмкіндігін жоққа шығарады.

“Топырақ құқығы” принципі ата-анасы белгісіз балалардың азаматтығына қатысты қолданылады. Қазақстан аумағындағы екі ата-анасы белгісіз бала ҚР азаматы болып табылады.

Осы қағидат ҚР аумағында азаматтығы жоқ адамдардан туған балаларға, сондай-ақ ҚР аумағында басқа мемлекеттердің азаматтығында тұрған ата-аналарынан туған балаларға қатысты, егер олар балаға өз азаматтығын бермеген болса, қолданылады.

2. Заңнама талаптарына сәйкес келген жағдайда шетелдікті (азаматтығы жоқ адамды) оның өтініші бойынша ҚР азаматтығына қабылдау (әрекет қабілеттілігі, кәмелетке толған, отырықшылықтың цензі) – натурализация. Шетелдіктерді ҚР азаматтығына қабылдау Президенттің атына өтініш беру арқылы жүзеге асырылады.

ҚР азаматтығына қабылдау шарттары.

Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдануы мүмкін:

1. Қазақстан Республикасының аумағында заңды негізде кемінде бес жыл тұрақты тұратын не Қазақстан Республикасының азаматтарымен кемінде үш жыл некеде тұрған адамдар. Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау кезінде кәмелетке толмағандарды, әрекетке қабілетсіз және Қазақстан Республикасына ерекше еңбек сіңірген адамдарды, сондай-ақ Қазақстан аумағынан кеткен адамдарды және олардың ұрпақтарын, егер олар Қазақстан Республикасына тарихи Отаны ретінде тұрақты тұру үшін қайтып келсе, осы жағдайлардың болуы талап етілмейді;

2. Қазақстан Республикасына тұрақты тұру мақсатында келген, жақын туыстарының бірі – Қазақстан Республикасының азаматтары: балалары (оның ішінде асырап алынған), жұбайы (зайыбы), ата-анасының біреуі (асырап алушылар), апа-қарындастары, ағасы, атасы немесе әжесі бар бұрынғы одақтас республикалардың азаматтары, олардың Қазақстан Республикасында тұру мерзіміне қарамастан.

Міндетті әскери қызметте тұрған және Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан әскери қызметшілердің азаматтығы мәселелері Қазақстан Республикасының мемлекетаралық шарттарында айқындалады.

ҚР азаматтығына қабылдаудан бас тарту негіздері.

ҚР азаматтығына қабылдау туралы өтініш егер, бұл туралы өтініш берген адам қабылданбайды:

1. адамзат қоғамына қарсы қылмыс жасап, ҚР егемендігі мен тәуелсіздігіне саналы түрде қарсы шығады;

2. шақырады бұзылуына бірлігі мен тұтастығын ҚР;

3. мемлекеттік қауіпсіздікке, халықтың денсаулығына зиян келтіретін құқыққа қарсы қызметті жүзеге асырады;

4. разжигает мемлекетаралық, ұлтаралық және діни іріткі, противодействуют мемлекеттік тілді ҚР;

5. Террористік әрекеті үшін сотталды;

6. сот аса қауіпті рецидивист деп танылды;

7. басқа мемлекеттердің азаматтығынан тұрады.

ҚР заңнамасы азаматтықты қайта қалпына келтіруді (қайта интеграциялауды) – бұрын түрлі себептер бойынша оны жоғалтқан адамдардың азаматтық алу тәсілін қарастырады, осыған байланысты қалпына келтіру рәсімі Автоматты (яғни қалпына келтіру фактісін тану жолымен) не жеңілдетілген (яғни тіркеу тәртібімен) не ҚР Президентінің атына өтініш бойынша болуы мүмкін. ҚР азаматтығын қайтару құқығы шыққан сәттен бастап 5 жыл бойы қолданылады.

Азаматтықты тану-азаматтық алу тәсілі, ол мемлекеттің еркін актісі болып табылады, онда іс жүзінде бар жағдай заңды түрде бекітіледі. Заң әдетте “нөлдік нұсқаны” қолданады,ол жаңа заң бойынша мемлекет азаматтары деп осы Заң күшіне енген кезде оның азаматтығында тұрған барлық адамдар танылады.

Азаматтық алудың мұндай тәсілі “Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы” ҚР 20.12.1991 жылғы Заңымен бекітілген болатын, осыған сәйкес осы Заң күшіне енген кезде ҚР-да тұрақты тұратын адамдар, яғни 01.03.1992 жылға және ҚР Президенті 1993 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығына сәйкес, егер 1995 жылғы 1 наурызға дейін ҚР-ның азаматтығында тұруға ниет білдірмесе, ҚР азаматтары автоматты түрде танылған.

ҚР азаматтығын алудың жеңілдетілген тәртібі ҚР – на Тарихи немесе қанмен байланысты және бұрынғы кеңестік республикалардың азаматтары болып табылатын тұлғалар-жақын туыстары ҚР азаматтары болып табылатын тұлғалар (балалары, жұбайлары, апа-сіңлілері, аға-інілері, аталары мен әжелері) үшін белгіленген.

Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңында көзделген азаматтық алудың өзге де негіздеріне бала асырап алу, қамқоршылық, ата-аналардың баланың азаматтығы туралы келісімі жатады.

Азаматтықты тоқтату негіздері . ҚР азаматтығы:

1. ҚР азаматтығынан шығу

2. ҚР азаматтығын жоғалту.

Азаматтықтан шығу-ҚР Президентінің атына өтініш бойынша жүзеге асырылатын азаматтықты ерікті түрде тоқтату. Азаматтықтан ҚР бас тартылуы мүмкін, егер:

– тұлғаның ҚР алдында орындалмаған міндеттемелері бар;

– немесе ҚР аумағында орналасқан азаматтар, кәсіпорындар, мекемелер, ұйымдар, қоғамдық бірлестіктер алдындағы мүліктік міндеттер.

ҚР азаматтығынан шығуға жол берілмейді.:

– адам айыпталушы ретінде қылмыстық жауапкершілікке тартылды;

– не заңды күшіне енген сот үкімі бойынша жазасын өтейді;
– немесе егер адамның азаматтықтан шығуы ҚР Мемлекеттік қауіпсіздік мүдделеріне қайшы келсе.

ҚР азаматтығын жоғалту. ҚР азаматтығы жоғалады:

1) басқа мемлекеттің мемлекеттік билік және басқару органдарына қызметке кіру салдарынан;

2) Егер азаматтығы көрінеу жалған мәліметтер немесе жалған құжаттар беру нәтижесінде алынған болса;

3) егер шетелде тұрақты тұратын адам үш жыл ішінде дәлелді себептерсіз консулдық есепке тұрмаса;

4) ҚР мемлекетаралық шарттарында көзделген негіздер бойынша.

“ҚР азаматтығы туралы” заңда арнайы ережелер ата-анасының азаматтығы өзгерген кезде балалардың азаматтығын реттеуге арналған,

бала асырап алу, қорғаншылық, қамқоршылық кезінде, мүмкін болатын өмірлік жағдайларда баланың мүдделерін барынша толық ескере отырып. Бұл ретте бастапқы қағидаттар мыналар болып табылады: отбасының барлық мүшелерінің бірдей азаматтығын қамтамасыз етуге ұмтылу; балалардың тілегін назарға алу, балалардың азаматтығы жоқ жағдайын болдырмау, мүмкін болған жағдайларда балалардың қазақстандық азаматтығын олардың мүддесінде сақтау.

Жалпы ережелер ретінде заң 14 жасқа дейінгі баланың азаматтығы ата-анасының азаматтығы бар екенін анықтайды. 14 жастан 18 жасқа дейінгі баланың азаматтығы олардың келісімі болған кезде өзгереді. Ата-ана құқықтарынан айырылған ата-аналардың азаматтығы өзгерген кезде балалардың азаматтығы өзгермейді және мұндай жағдайда ата-аналардың келісімі талап етілмейді. Бұл ережелер қажет болған жағдайда ата-анасының азаматтығы өзгерген жағдайда баланың азаматтығы туралы мәселені шешу, қамқорлық, бала асырап алу туралы барлық жағдайларға қатысты.

Егер ата-анасының екеуі де (немесе жалғыз ата-анасы) ҚР азаматтығын алса, онда жоғарыда көрсетілген шарттар сақталған жағдайда, тиісінше баланың азаматтығы өзгереді. Егер ата-анасының біреуі ҚР азаматтығын алған жағдайда, балаға осы ата-анасының өтініші бойынша және басқа ата-анасының жазбаша келісімі болған жағдайда ҚР азаматтығы беріледі. Егер ҚР азаматтығы тек бір ата-ананың өзінде тоқтатылса, онда бала ҚР азаматтығын сақтайды. Бұл жағдайда осы ата-ананың өтініші бойынша және басқа адамның жазбаша келісімі бойынша баланың азаматтығы тоқтатылады, бірақ ол азаматтығы жоқ адам болып қалмаған жағдайда ғана.

Осыған ұқсас тәсілдерге бала асырап алу кезінде баланың азаматтығы туралы Заңның нормасы да негізделеді. Мүмкін болған барлық жағдайларда асырап алынған балалардың ҚР азаматтығын сақтауы немесе алуы қамтамасыз етіледі.

Алайда, отбасында бірдей азаматтықтың мүдделерін негізге ала отырып, мәселенің өзге де шешімі де жоққа шығарылмайды. Бұл ретте, қажетті шарттар ретінде бұл туралы қолдаухат, бала асырап алушылардың келісімі және балаға басқа азаматтық беру, яғни оны азаматтығы жоқ қалдыруға жол бермеу көзделеді.

Заң әрекетке қабілетсіз адамның азаматтығы қамқоршының азаматы екенін анықтайды.

Туыстар, қорғаншы немесе қамқоршы арасындағы балалардың және әрекетке қабілетсіз адамдардың азаматтығы туралы даулар баланың немесе әрекетке қабілетсіз адамның мүдделерін негізге ала отырып, сот тәртібімен қаралады.

Қазақстан Республикасының азаматтығы адамның мемлекетпен олардың өзара құқықтары мен міндеттерінің жиынтығын білдіретін тұрақты саяси-құқықтық байланысын айқындайды.

Қазақстан Республикасында әрбір адамның азаматтыққа құқығы бар. Қазақстан Республикасында азаматтығы осы Заңға сәйкес алынады және тоқтатылады.

Қазақстан Республикасының азаматы азаматтығынан, өз азаматтығын өзгерту құқығынан айырылуы мүмкін емес, сондай-ақ Қазақстаннан тыс жерлерге қуыла алмайды. Террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өмірлік маңызды мүдделеріне өзге де ауыр зиян келтіргені үшін соттың шешімі бойынша ғана Қазақстан Республикасының азаматтығынан айыруға жол беріледі.

Қазақстан Республикасы өзінің мемлекеттік органдары мен лауазымды адамдары арқылы республика азаматтарының алдында жауапты, ал Қазақстан Республикасының азаматы Қазақстан Республикасының алдында жауапты. Ол Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын сақтауға, Қазақстан Республикасының мүдделерін, оның аумақтық тұтастығын қорғауға, өзінің аумағында тұратын барлық ұлттардың салт-дәстүрлеріне, дәстүрлеріне, мемлекеттік тілге және тілдеріне құрметпен қарауға, Қазақстан Республикасының құдіретін, егемендігі мен тәуелсіздігін нығайтуға ықпал етуге міндетті.

2009.29.04. № 154-IV ҚР Заңымен 2-бап жаңа редакцияда (бұр. ред. қара) ред.)

2-бап. Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.

ҚР Президентінің 03.10.95 ж.; 17.05.02 ж. № 322-II Заңдарымен 3-бап өзгертілді (бұр. ред. қара) ред.)

3-бап. Қазақстан Республикасының азаматтығына тиесілігі

Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылатын адамдар:

осы Заң күшіне енген күні Қазақстан Республикасында тұрақты тұрады;

Қазақстан Республикасының аумағында туған және шет мемлекеттің азаматтығында тұрмайтын;

сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтығын алған.

Басқа мемлекеттің азаматтығы Қазақстан Республикасының азаматы болып танылмайды.

Қазақстан Республикасы Жаппай қуғын-сүргін, күштеп ұжымдастыру кезеңінде, өзге де ойластырылған саяси акциялар нәтижесінде республика аумағынан кетуге мәжбүр болған адамдардың және олардың ұрпақтарының қайтып оралуына, сондай-ақ басқа мемлекеттердің аумағында тұратын қазақтар үшін жағдай жасайды.

ҚР Президентінің 03.10.95 ж.; 17.05.02 ж. № 322-II Заңдарымен 4-бап өзгертілді (бұр. ред. қара) ред.)

4-бап. Азаматтық туралы құжат

Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі немесе паспорты Қазақстан Республикасының азаматтығын растайтын құжат болып табылады. 16 жасқа дейінгі баланың азаматтығы оның туу туралы Куәлігімен, кез келген ата-анасының паспортымен расталады.

5-бап өзгерді-ҚР Президентінің 03.10.95 ж.

5-бап. Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтық жағдайы

Қазақстан Республикасының азаматтығы оны алу негіздеріне қарамастан, бірыңғай және тең болып табылады.

Қазақстан Республикасының азаматтары тегіне, әлеуметтік және мүліктік жағдайына, нәсіліне және ұлтына, жынысына, біліміне, тіліне, дінге көзқарасына, саяси және өзге де наным-сенімдеріне, шұғылдану тегіне және сипатына, тұрғылықты жеріне немесе кез келген өзге де мән-жайларға қарамастан заң алдында тең.

Қазақстан Республикасының азаматтары Қазақстан Республикасының Конституциясымен және заңдарымен жария етілген және кепілдік берілген азаматтық, саяси, экономикалық және әлеуметтік құқықтар мен бостандықтардың толық болуына ие.

ҚР 17.05.02 ж. № 322-II Заңымен 6-бап жаңа редакцияда (бұр. ред. қара) ред.)

6-бап. Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы

Шетелдіктер және азаматтығы жоқ адамдар Қазақстан Республикасында құқықтары мен бостандықтарына, сондай-ақ міндеттер атқарады азаматтар үшін белгіленген, егер Конституцияда өзгеше көзделмесе, заңдарда және халықаралық шарттарда.

7-бап. Қазақстан Республикасының азаматтығын сақтау

Қазақстан Республикасы азаматының республикадан тыс жерлерде тұруы Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатуға әкеп соқпайды.

Қазақстан Республикасы азаматының немесе азаматтығында тұрмайтын адаммен некеге тұруы, сондай-ақ мұндай некенің бұзылуы азаматтықтың өзгеруіне әкеп соқпайды.

8-бап өзгертілді-ҚР Президентінің 03.10.95 ж.

8-бап. Қазақстан Республикасының азаматын басқа мемлекетке беруге жол бермеу

Егер Республиканың халықаралық шарттарында өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Республикасының азаматы шет мемлекетке берілмейді.

9 – бап жаңа редакцияда-ҚР Президентінің 1995.10.03.

9-бап. Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жүрген азаматтарды қорғау

Қазақстан Республикасы өз азаматтарын одан тыс жерлерде қорғауға және оларға қамқорлық жасауға кепілдік береді.

2-тарау. Қазақстан Республикасының азаматтығын алу

10-баптың 3-тармағы жаңа редакцияда-ҚР Президентінің 1995.10.03.

10-бап. Азаматтық алу негіздері

Қазақстан Республикасының азаматтығына алынады:

1) тууы бойынша;

2) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау нәтижесінде;

3) Қазақстан Республикасының мемлекетаралық шарттарында көзделген негіздер бойынша немесе тәртіппен;

4) осы Заңда көзделген өзге де негіздер бойынша тоқтатылады.

ҚР 17.05.02 ж. № 322-II Заңымен 11-бап өзгертілді (бұр. ред. қара) ред.)

11-бап. Ата-анасы Қазақстан Республикасының азаматтығында тұратын баланың азаматтығы

Ата-анасының екеуі де туған кезде Қазақстан Республикасының азаматтығында тұрған бала туған жеріне қарамастан Қазақстан Республикасының азаматы болып табылады.

2011.22.07. № 478-ІV ҚР Заңымен 11-1-баппен толықтырылды

11-1-бап. Ата-анасы шет мемлекеттің азаматтығында тұратын баланың азаматтығы

Туған кезде ата-анасының екеуі де шет мемлекеттің азаматтығында тұрған бала оның туған жеріне қарамастан Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайды.