Мазмұны

Ескерту. Атауындағы және мәтініндегі сөздер алмастырылды – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379.

Осы Конституциялық заң Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес анықтайды құзыретін, ұйымдастырылуы мен қызметінің тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі.

Тарау I. Жалпы ережелер

1-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Мәртебесі

Үкімет алқалы орган болып табылады, қазақстан Республикасының атқарушы билігін жүзеге асырады, атқарушы органдардың жүйесін басқарады және олардың қызметіне басшылық жасайды.
Ескерту. 1-бап толықтырумен) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы

2-бап. Үкімет қызметінің құқықтық негізі
Республикасының

Үкімет әрекет негізінде және оларды орындау үшін Республика Конституциясының, осы Конституциялық заңының, заңдарының және өзге де нормативтік құқықтық актілерін.

3-бап. Құрылуы, құрылымы және құрамы Үкіметінің
Қазақстан Республикасының

1. Үкіметті қазақстан Республикасының Президенті Конституцияда көзделген тәртіппен Қазақстан Республикасы.
2. Ұсыныстар Үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы Республика Президентіне енгізеді Республикасының Премьер-Министрі тағайындалғаннан кейін он күн мерзімде Премьер-Министрі.
3. Үкіметтің құрылымын құрайды министрліктер және басқа да орталық атқарушы органдар.
4. Үкіметі құрамына кіреді Үкімет мүшелері – Республиканың Премьер-Министрі, оның орынбасарлары, министрлер және Республиканың өзге де лауазымды адамдары.
Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда – ҚР Конституциялық заңының 6 мамыр 1999 ж. N 379.

3-1-бап. Ант мүшесі-қазақстан Республикасы Үкіметінің
Қазақстан

1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің мүшесі әкеледі Қазақстан халқына және Президентіне мынадай мазмұнда ант:
“Халқы мен Президенті алдында Қазақстан Республикасы салтанатты түрде ант етемін арнау барлық күштері мен білімдерін іс экономикалық және рухани дамуының менің Отанымның – Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын қатаң сақтауға, мемлекет өзінің барлық іс-әрекеттерінде қағидаттарын ұстануға заңдылық пен әділеттілік, азаматтық және ұлтаралық келісім, Қазақстан халқына адал қызмет етуге, мемлекеттілікті нығайту және беделін елімнің әлемдік қауымдастықта. Ант етемін.”.
2. Ант мүшелерінің Үкіметінің қабылданады Республикасының Президенті жүзеге .
Ескерту. – Баппен толықтырылды 3-1 – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379.

4-бап. Өкілеттік мерзімі Республикасы Үкіметінің

1. Республикасының үкіметі қаулы шегінде әрекет етеді және өкілеттік мерзімі мен Президентінің алдында өз өкілеттігін доғарады республиканың жаңадан сайланған Президенті. Республикасының үкіметі өз міндеттерін орындайды Үкіметінің жаңа құрамы бекітілгенге дейін.
2. Алдында өкілеттігін жаңадан сайланған Республика Президенті беру арқылы жүзеге асырылады Үкіметі жазбаша өтініш жолданатын жаңадан сайланған мемлекет басшысы мен мүшелері қол қойған.
Өтініш өкілеттігін доғару туралы кейін беріледі лауазымына ресми кірісу жаңадан сайланған мемлекет басшысы.
Өкілеттігін Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді.
3. Жаңадан сайланған Парламент мәжілісінің алдында Премьер-Министр Үкіметке сенім туралы мәселе қояды жолданатын жазбаша өтініш арқылы Парламент.
Мәжіліс сенім білдірген жағдайда Үкімет өз міндеттерін атқаруды жалғастыра береді, егер қабылдамаса, қазақстан Республикасының Президенті.
Ескерту. 4-бап өзгерді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 заңымен; 19 маусымдағы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы N 267.

5-бап. Республика Үкіметінің Орнынан Түсуі

1. Үкімет және оның кез келген мүшесі мәлімдеуге құқылы Республика Президентіне өзінің орнынан түсуі туралы, егер мүмкін емес деп санайтын одан әрі жүзеге асыру жүктелген. Отставкаға өтініш береді, сондай-ақ Үкімет мүшелері келіспейтін үкіметтің жүргізіп отырған саясатымен екісі.
2. Үкімет Республика Президентіне мәлімдейді өзінің орнынан түсуі туралы мәнде Парламент Мәжілісі немесе Парламент Үкіметке сенімсіздік Конституцияда көзделген жағдайларда. Республиканың президенті он күн мерзімде қарайды және мәселе орнынан түсуді қабылдау немесе қабылдамау.
3. Орнынан түсуді қабылдау өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді Үкіметтің не оның тиісті мүшесінің. Орнынан түсуді қабылдау Премьер-Министрінің бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді.
4. Орнынан түсуі қабылданбаған жағдайда Үкіметтің немесе оның мүшесінің Президенті тапсырады, оған міндеттерін одан әрі жүзеге асыруды.
Ескерту. 5-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 заңымен; 19 маусымдағы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы N 267.

6-бап. Үкіметтің өкілеттігін тоқтату
Республикасы Президентінің бастамасы бойынша Республика

1. Қазақстан Республикасының президенті құқылы өз бастамасы бойынша өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға Үкіметінің және қызметтен босату туралы оның кез келген мүшесін.
2. Қызметтен босату Премьер-Министрінің бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді.
2-1. Атқарып отырған қызметінен босатуға жатады Үкімет мүшелері келіспейтін үкіметтің жүргізіп отырған саясатымен екісі.
Ескерту. 6-бап өзгерді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379.

7-бап.
Ескерту. 7-бап алынып тасталды – Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы.

8-бап. Байланысты шектеулер қыркуйек
құрамында Республикасы Үкіметінің

Үкіметтің мүшелері құқылы емес:
1) өкілді органның депутаттары болуға;
2) қарау үшін өзге субъектілерден басқа, оқытушылық, ғылыми немесе өзге де шығармашылық қызмет;
3) кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға;
4) құрамына кіруі басшы органының немесе байқаушы кеңесінің коммерциялық ұйымдарды қоспағанда, коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталына мемлекет қатысатын белгіленген жағдайларда Үкіметінің шешімдерімен.
Ескерту. 4) тармақша өзгерту енгізілді-Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы.

II тарау. Құзыреті, актілер, есеп берушілік және
жауапкершілік Республикасы Үкіметінің

9-бап. Республикасы Үкіметінің Құзыреті

Республикасының Үкіметі Қаулы Етеді:
1) негізгі бағыттарын әзірлейді, мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясаттың стратегиялық және тактикалық шараларды, оны жүзеге асыру жөніндегі;
2) мемлекеттік бағдарламаларды әзірлейді;
3) әзірлейді және іске асырады индикативтік жоспарларды, әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық дамыту;
4) белгіленген тәртіппен Республикасының Президенті қатысады, республикалық бюджетті әзірлеу және оның өзгерістері ұсынады Парламентке республикалық бюджетті және оның атқарылуы туралы есепті, бюджеттің атқарылуын қамтамасыз етеді;
5) шараларды әзірлейді және жүзеге асырады Республиканың қаржы жүйесін нығайту жөніндегі қамтамасыз етеді; мемлекеттік бақылау-заңдылықтың сақталуын құру және пайдалану кезінде мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық ресурстар;
6) жүзеге асырады, құрылымдық және инвестициялық саясатты;
7) әзірлейді және мемлекеттік саясатты іске асырады баға белгілеу; номенклатурасын белгілейді өнімдер, тауарлар мен қызметтердің, мемлекет реттейтін бағалар қолданылатын;
8) мемлекеттік меншікті басқаруды ұйымдастырады, әзірлейді және жүзеге асырады, оны пайдалану жөніндегі шараларды қамтамасыз етеді, мемлекеттік меншік құқығын қорғауды;
9) жүйесін айқындайды және еңбекақы төлеу, азаматтардың әлеуметтік қорғалуы, мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру;
10) әзірлейді және іске асырады, мемлекеттік аймақтық саясаттың негізгі бағыттарын қамтамасыз етеді; шешімі: аймақаралық проблемалар мен мәселелерді өңірлердің әлеуметтік-экономикалық даму;
11) айқындайды және мемлекеттік саясатты дамыту, ғылым мен техника, жаңа технологияларды енгізу, мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау, туризм және спорт;
12) әзірлейді және жүзеге асырады, іс-шаралар ұтымды пайдалану мен қорғау, табиғи ресурстарды және қоршаған табиғи ортаны қорғау;
13) құқықтық саясатты іске асыруды қамтамасыз етеді; әзірлейді және іске асырады ортаны қорғау шаралары және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, заңдылықты қамтамасыз ету мен құқықтық тәртіпті, қауіпсіздікті және қорғаныс қабілетін, Республиканың аумақтық тұтастығы мен мемлекеттік шекарасын күзетуді;
14) туралы шешім қабылдайды, келіссөздер жүргізу және үкіметаралық келісімдерге қол қою; өзара қарым-қатынасын дамытуды қамтамасыз етеді Республиканың шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен; жөнінде шаралар әзірлейді, сыртқы экономикалық саясатты іске асыру шаралар қабылдайды; сыртқы сауданы дамыту бойынша ынтымақтастықты жүзеге асырады; өзара іс-қимыл халықаралық қаржы ұйымдары;
15) (алып тасталды)
16) құрады және таратады консультативтік-кеңесші органдары;
17) (алып тасталды)
18) өзіне жүктелген өзге де функцияларды өзіне Конституциямен, заңдармен және Президент актілерімен.
Ескерту. 9-бап өзгерді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 заңымен; 19 маусымдағы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы N 267.

10-бап. Республика Үкіметінің Актілері

1. Республикасының үкіметі қаулы негізінде және оларды орындау үшін Республика Конституциясының, заңдарының, Президент актілерінің, өзге де нормативтік құқықтық актілер нормативтік және жеке қаулылар шығарады.

11-бап. Есеп берушілік және жауапкершілік
Республикасы Үкіметінің

1. Үкімет өзінің бүкіл қызметінде Республика Президентінің алдында жауапты, белгіленген Конституцияда және осы Конституциялық заңда нысандары.
2. Үкімет мүшелері шешімдер қабылдауда дербес болады, өз құзыреті шегінде алдында жеке жауапкершілікте болады Республикасының Премьер – Министрі үшін өздеріне бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы немесе жұмыста тапсырылған керек.
3. Үкімет алдында жауапты Парламент мәжілісінің және парламенттің Конституцияда көзделген жағдайларда.
4. Үкімет мүшелері Парламент Палаталарына есеп береді тармақшасында көзделген жағдайда 6) 57-баптың Республикасының Конституциясы.
Ескерту. 11-бап өзгерді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 заңымен; 19 маусымдағы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы N 267.

III-тарау. Үкімет
мемлекеттік органдармен

12-бап. Республика Президентімен қарым-қатынасы

1. Республикасының Үкіметі Қаулы Етеді:
1) президентті тұрақты хабардар етіп отырады Республикасы Президентінің тапсырмаларын орындау және өз қызметінің басқа да бағыттары;
2) Президенті актілерінің орындалуын ұйымдастырады және олардың орындалуына бақылауды жүзеге асырады министрліктері, өзге де орталық, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар;
3) енгізу туралы президенттің тапсырмаларын орындайды заң жобасын Парламент Мәжілісіне;
4) Президентінің бекітуіне ұсынады.
2. Үкімет келіседі Республикасының Президенті, Үкіметінің заң жобасы жұмыстарының жоспарлары.
3. Республикасының президенті жояды не тоқтата тұрады, күшін толығымен немесе бір бөлігінде мен Үкіметі актілерінің Республикасының Премьер-Министрі.
Ескерту. 12-бапқа өзгерту енгізілді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 заңымен; 19 маусымдағы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы N 267.

13-бап. Республика Парламентімен қарым-қатынасы

1. Республикасының үкіметі қаулы ие заң шығару бастамасы құқығын жүзеге асырылып жатқан, тек қана Парламент Мәжілісінде. Шешім енгізу туралы заңнамалық актінің жобасын қабылдайды шығару жолымен Үкіметінің тиісті қаулысы.
2. Республикасының Үкіметі Қаулы Етеді:
1) Республика заңдарының орындалуын қамтамасыз етеді, олардың орындалуын бақылайды, министрліктер және басқа да орталық және жергілікті атқарушы органдар;
2) ұсынады Парламентке республикалық бюджетті және оның атқарылуы туралы есепті;
3) жөнінде қорытындылар береді көздейтін Республика заңдарының жобалары мемлекеттік кірісті қысқартуды немесе мемлекеттік шығыстарды ұлғайтуды;
4) депутаттарының сұрауларына жауап береді.
Ескерту. 13-бапқа өзгерту енгізілді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379.

14-бап. Қарым-министрліктер, орталық
атқарушы органдар кірмейтін
құрамы Республикасының

Республикасының Үкіметі Қаулы Етеді:
1) қызметіне басшылықты жүзеге асырады, министрліктер, және орталық атқарушы органдардың, Үкімет құрамына кірмейтін Республиканың орындалуын қамтамасыз етеді, олардың республика заңдарын, Президенті мен Үкіметі актілерін;
2) ұсынуы бойынша министрлер басшылары мен өзге де орталық атқарушы органдар туралы ережелерді бекітеді министрліктер мен өзге де орталық атқарушы органдары, солардың штат санының лимиттерін адам санын ескере отырып, олардың аумақтық органдарының және оларға ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер;
3) шешімнің күшін жояды не тоқтата тұрады, күшін толығымен немесе бір бөлігінде актілерін, министрліктер, орталық атқарушы органдардың, Үкімет құрамына кірмейтін;
4) қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, орталық атқарушы органдар басшыларының, Үкімет құрамына кірмейтін;
5) ұсынуы бойынша министрлер кабинеті, орталық атқарушы органдар басшыларының, Үкімет құрамына кірмейтін, қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, олардың орынбасарларын басшыларының орынбасарлары енбейді орталық атқарушы органдардың, қызметке тағайындау және қызметтен босату жүргізілетін Республикасының Президенті;
6) өзіне жүктелген өзге де функцияларды оған қазақстан республикасының Конституциясымен , заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен.
Ескерту. 2) тармақша – Бапқа өзгерту енгізілді-ҚР 24 ақпан 1997 ж., N 69 . Өзгертулер енгізілді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379 ; 24 желтоқсан 2004 ж. N 604 (ресми жарияланған 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі 2005 ж.); Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы.

15-бап.
Ескерту. 15-бап алып тасталды – Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы.

16-бап. Қарым-жергілікті атқарушы
органдары

1. Республикасының Үкіметі Қаулы Етеді:
1) қызметіне басшылықты жүзеге асырады, жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік басқару мәселелері жөніндегі Республика орындалуын бақылайды, олардың республика заңдарын, Президенті мен Үкіметі актілерін;
2) шешімнің күшін жояды не тоқтата тұрады, күшін толығымен немесе бір бөлігінде жергілікті атқарушы органдар актілері туралы ұсыныстар енгізеді, оларды жою не тоқтата тұру Республика Президентінің қарауына.
2. Әкімшілік-аумақтық бірліктердің әкімдері, возглавляющие тиісті жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасы Үкіметінің және енгізеді Республикасының Үкіметіне ұсыныстар бойынша мемлекеттік басқару мәселелері.

17-бап. Үкімет өзге де
мемлекеттік органдармен қаржыландырылатын
республикалық бюджеттен

Республикасының үкіметі заңнамада белгіленген тәртіппен мәселелерін шешеді, қаржылық және материалдық-техникалық қызметін қамтамасыз ету өзге де, соның ішінде, арнаулы мемлекеттік органдардың республикалық бюджеттен қаржыландырылатын.

IV-тарау. Қызметін ұйымдастыру
Республикасы Үкіметінің

18-бап. Республика Үкіметінің Отырыстары

1. Үкімет мәжілістері айына кемінде бір рет.
2. Үкімет отырысы шақырылады Премьер-Министр не Республика Президенті.
3. Үкіметінің мәжілістерінде төрағалық етеді, оның жұмысын Премьер-Министр, ал ол болмағанда – Премьер-Министрінің Орынбасары-министрді алмастырушы Премьер-Министрдің құзырындағы міндеттердің бөлінісіне сәйкес. Қарау кезінде Үкімет ерекше маңызды мәселелерді оның отырыстарында Республика Президенті төрағалық етеді.
4. Үкімет отырысы құқықты болып есептеледі, егер оған қатысып мүшелерінің кемінде үштен екісі Үкімет. Үкімет мүшелері қатысады, оның отырыстарына ауысу құқығынсыз қатысады.
5. Үкімет отырыстары ашық болады. Президентінің бастамасы бойынша не болмаса қр Премьер-Министрі Үкіметтің жабық мәжілістері өткізілуі мүмкін.
6. Отырыстарын дайындау және өткізу тәртібі Үкімет Регламентімен белгіленеді.

19-бап. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

1. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі:
1) жұмысын ұйымдастырады және Үкімет арасында қызметтік міндеттерді бөледі Үкімет мүшелері;
2) ұсынады Үкіметі немесе тапсырады өкілдігі қарым-қатынаста Үкіметтің Республика Президентімен, Парламентпен, Конституциялық Кеңеспен, Жоғарғы Сотпен, Бас прокуратурамен, басқа да мемлекеттік органдар;
3) ұсынады Үкіметі немесе тапсырады өкілдігі Үкіметінің халықаралық қатынастардағы қол қояды және үкіметаралық шарттар мен келісімдер;
4) қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар: Үкіметтің құрылымы мен құрамы туралы; білім беру туралы, қайта ұйымдастыру, тарату, министрліктер және орталық атқарушы органдардың, Үкімет құрамына кірмейтін; кандидатуралар бойынша қызметке тағайындау үшін министрінің қоспағанда, сыртқы істер министрлерінің, қорғаныс, ішкі істер, әділет; оны қызметтен босату туралы министрінің, оның ішінде несогласного отырып, үкіметтің жүргізіп отырған саясатымен немесе жүргізетін оны қоспағанда, сыртқы істер министрлерінің, қорғаныс, ішкі істер, әділет;
5) бекітуге ұсынады, Қазақстан Республикасының Президентіне бірыңғай жүйесін қаржыландырудың және қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеу үшін барлық органдардың, мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын;
6) баяндайды Президентке Үкімет қызметінің негізгі бағыттары туралы;
7) есебін тыңдайды Үкімет мүшелерінің, орталық және жергілікті атқарушы органдары;
8) басқа да функцияларды орындайды байланысты Үкімет қызметін ұйымдастыруға және басшылық.
2. Болмаған жағдайда, Премьер-Министрінің, оның міндеттерін Орынбасарларының бірі атқарады Премьер-Министр белгілеген тәртіппен Премьер-Министрі.
Ескерту. 19-бап өзгерді – ҚР Конституциялық заңымен 6 мамыр 1999 ж. N 379; 24 желтоқсан 2004 ж. N 604 (ресми жарияланған 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі 2005 ж.); Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 19 маусым 2007 жылғы № 267 заңы.

20-бап. Премьер-Министрдің орынбасарлары мен өзге де мүшелері,
Республикасы Үкіметінің

1. Премьер-Министрдің орынбасарлары өз қызметін жүзеге асырады және міндеттерді бөлуге сәйкес белгілейтін Республикасының Премьер-Министрі.
2. Үкімет Мүшелері:
1) басшылықты жүзеге асырады тиісті мемлекеттік органдар;
2) саясатты қалыптастырады салаларында (аясында) мемлекеттік басқару, қарамағындағы тиісті мемлекеттік органдар;
3) шекте салааралық үйлестіруді қамтамасыз етеді заңнамасында көзделген;
4) шешімдер қабылдауда дербес болады, өз құзыреті шегінде;