Жерді мелиорациялау-бұл гидротехникалық, химиялық, эрозияға қарсы, агротехникалық және басқа да мелиорациялық іс-шараларды жүргізу арқылы жерді түбегейлі жақсарту, олар мелиоративтік жүйелерді және жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстарды жобалау, салу, пайдалану және қайта жаңарту, жайылымдарды суландыру, қорғаныштық орман екпелері жүйесін құру, дақылдық-техникалық жұмыстарды жүргізу, топырақтың химиялық және физикалық қасиеттерін жақсарту жөніндегі жұмыстарды жүргізу, аталған жұмыстарды ғылыми және өндірістік-техникалық қамтамасыз ету болып табылады.

Мелиорациялық іс-шаралардың сипатына байланысты жерді мелиорациялаудың мынадай түрлері бар: гидромелиорация; агроорманмелиорация; мәдени-техникалық мелиорация; химиялық мелиорация. Жерді мелиорациялау техникалық-экономикалық негіздемелерге сәйкес әзірленген және құрылыс, экологиялық, санитарлық және өзге де стандарттарды, нормалар мен ережелерді ескеретін жобалар негізінде жүргізіледі.

Жерді мелиорациялауды жүзеге асырудың негізгі мақсаты егіншіліктің өнімділігі мен тұрақтылығын арттыру, жердің құнарлылығын сақтау мен арттыру негізінде ауыл шаруашылығы өнімдерінің кепілді өндірісін қамтамасыз ету, сондай-ақ пайдаланылмайтын және аз өнімді жерлерді ауыл шаруашылығы айналымына тарту үшін қажетті жағдайлар жасау және жер алқаптарының ұтымды құрылымын қалыптастыру болып табылады.

Жерді мелиорациялау саласындағы аталған экологиялық талаптарды орындау шаруашылық жүргізуші субъектілерге мынадай міндеттерді жүктеу арқылы қамтамасыз етіледі.

Біріншіден, мелиоративтік жүйелерді және жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстарды паспорттауды жүргізу.

Оған кіретін немесе кірмейтін әрбір мелиоративтік жүйеге және гидротехникалық құрылысқа паспорт жасалады, онда мелиоративтік жүйенің және гидротехникалық құрылыстың техникалық сипаттамалары мен жай-күйі туралы мәліметтер қамтылады.

Гидротехникалық құрылыс деп бөгеттер, гидроэлектр станцияларының ғимараттары, су төгу, су ағызу және су жіберу құрылыстары, туннельдер, арналар, сорғы станциялары, кеме жүретін шлюздер, кеме көтергіштер; су қоймалары жағалауларының, өзендер арналарының жағалаулары мен түбінің су тасқындары мен бұзылуынан қорғауға арналған құрылыстар; өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы ұйымдарының сұйық қалдықтарының қоймаларын қоршайтын құрылыстар (дамбалар); каналдарда шайылудан құрылғылар, сондай-ақ су ресурстарын пайдалануға және су мен сұйық қалдықтардың зиянды әсерін болдырмауға арналған басқа да құрылыстар түсініледі. Гидротехникалық құрылыстар ресейлік гидротехникалық құрылыстардың тіркеліміне енгізіледі.

Екіншіден, мелиорациялық жүйелердің және жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстардың жобалау құжаттамасы қала құрылысы заңнамасына сәйкес мемлекеттік сараптамаға жатады.
Үшіншіден, гидротехникалық құрылысты жобалау, салу, пайдалануға беру, пайдалану, пайдаланудан шығару сатыларында, сондай-ақ оны реконструкциялау, күрделі жөндеу, қалпына келтіру не консервациялаудан кейін гидротехникалық құрылыстың меншік иесі немесе пайдаланушы ұйым гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздік декларациясын жасайды. Ол гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздік критерийлеріне сәйкестігі туралы мәліметтерді қамтитын негізгі құжат болып табылады.

Төртіншіден, мелиоративтік жүйелерді, жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстар мен қорғаныштық орман екпелерін пайдаланатын азаматтар мен заңды тұлғалар аталған объектілерді жарамды (тиісті) жағдайда ұстауға және олардың зақымдануының алдын алу жөнінде шаралар қолдануға міндетті. Мелиоративтік жүйелерді және жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстарды пайдалану қағидаларын, сондай-ақ қорғаныштық орман екпелерін күтіп-ұстау қағидаларын атқарушы биліктің арнайы уәкілетті федералдық органдары белгілейді.

Бесіншіден, мелиорацияланатын (мелиорацияланған) жерлерде объектілер салу және жерді мелиорациялауға арналмаған басқа да жұмыстар жүргізу осындай жерлер топырағының су, әуе және қоректік режимдерін нашарлатпауға, сондай-ақ мелиоративтік жүйелерді, жеке орналасқан гидротехникалық құрылыстар мен қорғаныштық орман екпелерін пайдалануға кедергі келтірмеуге тиіс. Мелиорацияланатын (мелиорацияланған) жерлердегі кез келген қызмет жерді мелиорациялау саласындағы арнайы уәкілетті мемлекеттік органдардың талаптарына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс.

Алтыншыдан, гидротехникалық құрылыстың меншік иесі және пайдаланушы ұйым:

– Гидротехникалық құрылыстарды салу, пайдалануға беру, пайдалану, жөндеу, қайта жаңарту, консервациялау, пайдаланудан шығару және жою кезінде қауіпсіздік нормалары мен ережелерінің сақталуын қамтамасыз ету;

– гидротехникалық құрылыстың, табиғи және техногендік әсерлердің жай-күйінің көрсеткіштерін бақылауды қамтамасыз ету және алынған деректер негізінде гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздігін тұрақты бағалауды және каскадтағы гидротехникалық құрылыстың жұмысын, зиянды табиғи және техногендік әсерлерді, шаруашылық және өзге де қызметтің нәтижелерін, оның ішінде су объектілерінде және гидротехникалық құрылыстан төмен және одан жоғары іргелес аумақтарда объектілерді салуға және пайдалануға байланысты қызметті ескере отырып, оның төмендеу себептерін талдауды жүзеге асыру;;

– гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздік критерийлерін әзірлеуді және уақтылы нақтылауды қамтамасыз ету, сондай-ақ оның жай-күйін бақылау жүйесін дамыту;

– гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздігін төмендету себептерін жүйелі түрде талдау және оның техникалық жарамды жай-күйі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі, сондай-ақ ондағы аварияны болдырмау жөніндегі шараларды әзірлеу мен іске асыруды уақтылы жүзеге асыру.